Objawy

Na początku tego artykułu chcemy bardzo mocno zaznaczyć: żadne informacje pochodzące z książek bądź Internetu nie mogą zastąpić diagnozy lekarskiej ani opinii psychologa.

Nerwica to zbiorcza nazwa bardzo różnorodnych zaburzeń, z których każde ma szeroki zakres możliwych objawów. Większość z nich jest nieswoista, co znaczy, że mogą wskazywać także na obecność innych schorzeń. Dopiero w charakterystycznym połączeniu i przy braku fizjologicznych źródeł dolegliwości wskazują one na zespół nerwicowy. Dodatkowo u danej osoby różne zespoły nerwicowe mogą występować równocześnie, może być też tak, że jeden z nich przekształca się w inny.

Współczesna psychiatria wyróżnia następujące zespoły nerwicowe: asteniczny, lękowy, fobijny, natręctw, depresyjny, hipochondryczny.

Każdy z tych zespołów ma swój „objaw wiodący”. W tym artykule opiszemy objawy dwóch pierwszych zespołów, które są ze sobą często powiązane.

Osoba cierpiąca na neurastenię (nerwicę asteniczną) doświadcza rozdrażnienia i niepokoju, nie może skupić uwagi, odczuwa zmniejszony popęd seksualny, dokuczają jej również objawy fizjologiczne. Mogą to być bóle w klatce piersiowej, kołatanie serca, bóle głowy, zaburzenia pracy jelit a także impotencja i anorgazmia.

Wyróżnia się trzy typy neurastenii:

  • hipersteniczną, która objawia się głównie nadwrażliwością, rozdrażnieniem i wybuchami złości
  • hiposteniczną, w której najczęściej powracającymi objawami są niepokój, zmęczenie i osłabienie
  • asteniczną, której głównym objawem jest znacznie zwiększona męczliwość

Nerwica lękowa jest jedną z łatwiejszych do zdiagnozowania, gdyż jej „objawem wiodącym” jest lęk: silny, stosunkowo długotrwały niepokój kojarzony z poczuciem zagrożenia, powodujący znaczne napięcie. Psychiczny dyskomfort jest bardzo intensywny w czasie napadu paniki, lecz nawet w spokojniejszych okresach osoby z nerwicą lękową często skarżą się na ciągłe napięcie. Lęk w nerwicy lękowej jest najczęściej związanym ze zdrowiem własnym lub najbliższych, często jest to też poczucie nadchodzącej katastrofy lub zbliżającej się nagłej śmierci albo lęk przed „zwariowaniem”. Dodatkowo objawom psychicznym towarzyszą przykre reakcje fizjologiczne, których spektrum jest wyjątkowo szerokie, a które wzmacniają lęk o zdrowie. Mogą to być:

  • objawy ze strony układu krążenia: kołatanie serca, przyspieszone tętno, wrażenie arytmii, barykardia
  • objawy ze strony układu oddechowego: duszności, ścisk w gardle, uczucie ucisku na klatce piersiowej, suchość w ustach i inne
  • ze strony układu nerwowego i zmysłów: zawroty głowy, uczucie nadchodzącego omdlenia, odrętwienia kończyn lub języka, uczucie splątania, zaburzenia widzenia i słuchu, zaburzenia snu i łaknienia, trudności w koncentracji, uczucie odrealnienia i inne
  • ze strony innych układów: spocone, zimne dłonie, uderzenia gorąca, uczucie przejmującego chłodu, bóle mięśniowe, zwiększona męczliwość, niemożność odprężenia się i inne

Osoby z nerwicą lękową często w pierwszej fazie choroby wypierają taką diagnozę, upierają się, że z całą pewnością ich obawy o zdrowie są uzasadnione rzeczywistym schorzeniem somatycznym, bo przecież „czują w ciele, że coś jest nie tak”. Niestety sprzyja to utrwaleniu lęku – skupienie na objawach i oczekiwanie ich nadejścia zwiększa niepokój, powoduje tak zwany „lęk przed lękiem”, czyli lęk antycypacyjny.